Słowniczek podstawowych pojęć związanych z Aikido, Zen i Japonią
Części ciała i kierunki
| Shintai |
ciało |
| Jodan |
górna część |
| Chudan |
środkowa część |
| Gedan |
dolna część |
| Men |
głowa |
| Yokomen |
bok głowy |
| Kubi |
szyja |
| Kata |
ramię |
| Ude |
ręka |
| Mune |
klatka piersiowa |
| Hiji |
łokieć |
| Hara |
brzuch |
| Kote (Tekubi) |
nadgarstek |
| Yubi |
palec |
| Hiza |
kolano |
| Ashi |
stopa (noga) |
| Ashikubi |
kostka |
| Migi |
prawa |
| Hidari |
lewa |
| Mae |
przód |
| Ushiro |
tył |
| Yoko |
bok |
Liczebniki
| rei (zero) |
zero |
| ichi |
jeden |
| ni |
dwa |
| san |
trzy |
| shi |
cztery |
| go |
pięć |
| roku |
sześć |
| shichi |
siedem |
| hachi |
osiem |
| kyuu |
dziewięć |
| jyuu |
dziesięć |
| jyuuichi |
jedenaście |
| jyuuni |
dwanaście |
| nijyuu |
dwadzieścia |
| nijyuuichi |
dwadzieścia jeden |
| hyaku |
sto |
| sen |
tysiąc |
7 cnót wojownika
| Gi |
uczciwość |
| Rei |
szacunek |
| Yu |
odwaga |
| Meiyo |
honor |
| Jin |
współczucie |
| Makoto |
szczerość |
| Chu |
obowiązek (lojalność) |
Podstawowe terminy Aikido
| Aikido (合気道) |
Droga harmonii z energią życiową |
| Ki (気) |
energia życiowa, duch |
| Do (道) |
droga, ścieżka życia |
| Aiki (合気) |
harmonia energii |
| Budo (武道) |
droga wojownika |
| Keiko (稽古) |
trening, praktyka |
| Dojo (道場) |
miejsce praktyki Drogi |
| Tatami (畳) |
mata treningowa |
| Rei (礼) |
ukłon, szacunek |
| Reishiki (礼式) |
etykieta, ceremoniał |
Osoby na treningu
| Sensei (先生) |
nauczyciel, instruktor (dosł. "urodzony wcześniej") |
| Sempai (先輩) |
starszy uczeń, mentor |
| Kohai (後輩) |
młodszy uczeń |
| Uke (受け) |
atakujący, otrzymujący technikę |
| Nage (Tori) (投げ) |
wykonujący technikę |
| Shihan (師範) |
mistrz instruktor (zwykle od 6 Dan) |
| Doshu (道主) |
głowa rodziny Ueshiba, lider światowego Aikido |
| O-Sensei (大先生) |
wielki nauczyciel (Morihei Ueshiba) |
Stopnie i rangi
| Kyu (級) |
stopnie uczniowskie (6 Kyu do 1 Kyu) |
| Dan (段) |
stopnie mistrzowskie (1 Dan wzwyż) |
| Shodan (初段) |
pierwszy stopień mistrzowski (1 Dan) |
| Nidan (二段) |
drugi Dan |
| Sandan (三段) |
trzeci Dan |
| Yondan (四段) |
czwarty Dan |
| Yudansha (有段者) |
posiadacz czarnego pasa (Dan) |
| Mudansha (無段者) |
uczeń przed czarnym pasem (Kyu) |
Strój i wyposażenie
| Keikogi (稽古着) |
strój treningowy |
| Gi (着) |
skrót od keikogi |
| Hakama (袴) |
tradycyjne spodnie (od 1 Kyu lub 1 Dan) |
| Obi (帯) |
pas |
| Zori |
sandały używane poza matą |
| Bokken (木剣) |
drewniany miecz treningowy |
| Jo (杖) |
drewniany kij (~128 cm) |
| Tanto (短刀) |
drewniany nóż treningowy |
Postawa i ruchy
| Kamae (構え) |
postawa podstawowa |
| Hanmi (半身) |
postawa połówkowa (w rozkroku) |
| Migi Hanmi |
postawa z prawą nogą do przodu |
| Hidari Hanmi |
postawa z lewą nogą do przodu |
| Ai Hanmi |
ta sama postawa (obie osoby prawa lub lewa) |
| Gyaku Hanmi |
przeciwne postawy |
| Ma-ai (間合い) |
właściwy dystans |
| Tai Sabaki (体捌き) |
przemieszczanie ciała |
| Irimi (入身) |
wejście w linię ataku |
| Tenkan (転換) |
obrót, zmiana kierunku |
| Shikko (膝行) |
chodzenie na kolanach |
| Seiza (正座) |
pozycja siedząca formalna (na kolanach) |
Kategorie technik
| Katame Waza (固め技) |
techniki unieruchamiające |
| Nage Waza (投げ技) |
techniki rzutowe |
| Osae Waza (押さえ技) |
techniki przytrzymujące |
| Kansetsu Waza (関節技) |
techniki dźwigni stawowych |
| Ukemi Waza (受け身技) |
przewroty, amortyzowanie upadków |
| Kokyu Waza (呼吸技) |
techniki oddechowe / techniki Ki |
Pozycje wykonywania technik
| Tachi Waza (立ち技) |
techniki stojące |
| Suwari Waza (座り技) |
techniki klęczące (oboje na kolanach) |
| Hanmi Handachi (半身半立) |
Nage klęczy, Uke stoi |
Podstawowe techniki unieruchamiające
| Ikkyo (一教) |
pierwsze unieruchomienie (kontrola łokcia) |
| Nikyo (二教) |
drugie unieruchomienie (skręt nadgarstka do wewnątrz) |
| Sankyo (三教) |
trzecie unieruchomienie (skręt nadgarstka na zewnątrz) |
| Yonkyo (四教) |
czwarte unieruchomienie (nacisk na punkt nerwowy) |
| Gokyo (五教) |
piąte unieruchomienie (podobne do Ikkyo z kontrolą nadgarstka) |
Podstawowe techniki rzutowe
| Shiho Nage (四方投げ) |
rzut na cztery strony |
| Irimi Nage (入身投げ) |
rzut z wejściem |
| Kote Gaeshi (小手返し) |
obrót nadgarstka na zewnątrz |
| Kaiten Nage (回転投げ) |
rzut obrotowy |
| Tenchi Nage (天地投げ) |
rzut niebo-ziemia |
| Kokyu Nage (呼吸投げ) |
rzut oddechowy / rzut Ki |
| Aiki Otoshi (合気落とし) |
strącenie w harmonii |
| Juji Nage (十字投げ) |
rzut krzyżowy |
Rodzaje ataków
| Shomen Uchi (正面打ち) |
cios prosto w głowę (z góry) |
| Yokomen Uchi (横面打ち) |
cios z boku w głowę |
| Tsuki (突き) |
pchnięcie, cios prosty |
| Mune Tsuki (胸突き) |
pchnięcie w klatkę piersiową |
| Katate Tori (片手取り) |
chwyt za nadgarstek jedną ręką |
| Morote Tori (両手取り) |
chwyt za nadgarstek obiema rękami |
| Ryote Tori (両手取り) |
chwyt obu nadgarstków |
| Kata Tori (肩取り) |
chwyt za ramię |
| Kata Tori Men Uchi |
chwyt za ramię z ciosem w głowę |
| Ryo Kata Tori (両肩取り) |
chwyt obu ramion |
| Ushiro Tekubi Tori |
chwyt nadgarstków od tyłu |
| Ushiro Ryo Kata Tori |
chwyt obu ramion od tyłu |
| Ushiro Eri Tori |
chwyt za kołnierz od tyłu |
Przewroty i upadki
| Ukemi (受け身) |
bezpieczny upadek, amortyzacja |
| Zempo Kaiten (前方回転) |
przewrót przedni |
| Koho Tento (後方転倒) |
przewrót tylny |
| Yoko Ukemi (横受け身) |
upadek boczny |
| Mae Ukemi (前受け身) |
upadek przedni |
Tempo i forma wykonania
| Omote (表) |
wejście przednie, w linię ataku |
| Ura (裏) |
wejście tylne, za partnera |
| Ki no Nagare (気の流れ) |
płynny przepływ Ki, dynamiczna forma |
| Awase (合わせ) |
harmonizacja z atakiem |
Komendy i zwroty na treningu
| Onegaishimasu (お願いします) |
"Proszę" - rozpoczęcie treningu/ćwiczenia |
| Arigato Gozaimashita |
"Dziękuję" - po zakończeniu ćwiczenia |
| Hajime (始め) |
zacznijcie! |
| Yame (止め) |
stop! |
| Matte (待って) |
czekaj, chwila |
| Hai (はい) |
tak, rozumiem |
| Iie (いいえ) |
nie |
| Kudasai (ください) |
proszę (żądanie) |
| Dozo (どうぞ) |
proszę (zaproszenie) |
| Sumimasen (すみません) |
przepraszam |
Filozofia i koncepcje
| Masakatsu Agatsu (正勝吾勝) |
prawdziwe zwycięstwo to zwycięstwo nad sobą |
| Shugyo (修行) |
ciężki trening, asceza, praktyka duchowa |
| Mushin (無心) |
umysł bez myśli, stan czystej świadomości |
| Zanshin (残心) |
czujna świadomość, pozostała uwaga po technice |
| Kokyu (呼吸) |
oddech, koordynacja oddechu z ruchem |
| Hara (腹) |
centrum fizyczne i duchowe (brzuch) |
| Seika Tanden (臍下丹田) |
punkt poniżej pępka, centrum Ki |
| Takemusu Aiki (武産合気) |
spontaniczna kreacja technik |
| Misogi (禊) |
oczyszczenie, puryfikacja |
| Kototama (言霊) |
duch słowa, święte dźwięki |
