Reishiki

Znaczenie ukłonu

Ukłon (rei) jest podstawową formą okazania szacunku w kulturze japońskiej i w Aikido. To nie tylko grzecznościowy gest, ale wyraz uznania i dziękczynienia. Gdy kłaniamy się partnerowi, dziękujemy mu za możliwość treningu razem. Gdy kłaniamy się instruktorowi, dziękujemy za wiedzę, którą nam przekazuje.

Rodzaje ukłonów

Dojo to nie tylko sala treningowa - to miejsce, gdzie praktykujemy Drogę (Do). Dlatego powinno być traktowane z szacunkiem.

Wchodząc do Dojo:

• Ukłoń się w kierunku kamidany (ołtarza) lub portretu O-Sensei przy wejściu
• Zostaw obuwie poza matą, ułożone schludnie
• Zdejmij biżuterię, zegarki - mogą kogoś zranić
• Wejdź na matę boso (bez butów i skarpet)
• Wyjdź swoim tempem, jeśli spóźniłeś się - zaczekaj na zgodę instruktora przed wejściem

Na macie:

• Bądź zawsze świadomy swojego otoczenia - nie obracaj się plecami do centrum maty bez powodu
• Nie opieraj się o ściany, nie siadaj bezmyślnie
• Zawsze siedź w seiza lub w agura (skrzyżowane nogi) - nigdy nie wyciągaj nóg
• Nie przechodź przez matę bez celu - zawsze miej zamiar
• Nie siedź ze stopami w kierunku kamidany lub instruktora

Wychodząc z Dojo:

• Poczekaj na ukłon zamykający trening
• Podziękuj partnerom, z którymi trenowałeś
• Ukłoń się, wychodząc z maty
• Zostaw matę i dojo w lepszym stanie niż zastałeś

Strój treningowy (gi lub keikogi) to nie tylko ubranie - to uniform reprezentujący Twoje zaangażowanie w praktykę.

Podstawowy strój:

• Uwagi (上着): Biała kurtka kimona, zawiązana na lewo
• Zubon (ズボン): Białe lub czarne spodnie
• Obi (帯): Pas - biały dla kyu, czarny dla dan
• Hakama (袴): Spódnico-spodnie - tradycyjnie dla yudansha (czarny pas), ale niektóre dojo pozwalają wcześniej

Pielęgnacja stroju:

• Strój powinien być zawsze czysty i schludny
• Napraw przetarcia i dziury - nie trenuj w podartym gi
• Pas nie powinien być prany - według tradycji przechowuje "ducha" Twojej praktyki
• Złóż hakama prawidłowo po treningu (tradycyjna metoda)

Zasady na macie:

• Nigdy nie poprawiaj stroju stojąc tyłem do centrum maty - obróć się na brzeg
• Jeśli Twój pas się rozwiąże, popraw go szybko ale z szacunkiem
• Nie chodź po macie z niewłaściwie założonym strojem

Sensei (先生) - Nauczyciel

Sen = wcześniej, Sei = urodzony. "Ten, który urodził się wcześniej" - osoba, która przeszła drogę przed Tobą.

• Zawsze zwracaj się do instruktora "Sensei", nie po imieniu (chyba że Sensei sam poprosi inaczej)
• Słuchaj uważnie, gdy Sensei pokazuje technikę
• Nie przerywaj demonstracji pytaniami - zanotuj pytanie i zadaj po demonstracji
• Gdy Sensei cię poprawia, podziękuj ("Arigatou gozaimasu") i zastosuj korektę
• Nie spieraj się z Sensei - jeśli masz wątpliwości, zadaj pytanie po treningu

Sempai (先輩) - Starszy kolega

Sen = wcześniej, Pai = towarzysz. Osoba, która trenuje dłużej od Ciebie.

• Szanuj sempai - mają więcej doświadczenia
• Jeśli sempai ci coś pokazuje, przyjmij to z wdzięcznością
• Sempai nie jest Twoim przeciwnikiem, ale przewodnikiem
• Nie traktuj rady sempai jako krytyki, ale jako pomoc w rozwoju

Kohai (後輩) - Młodszy kolega

Jeśli jesteś sempai dla kogoś, pamiętaj:

• Pomóż młodszym z cierpliwością - byłeś kiedyś na ich miejscu
• Pokazuj przykład właściwego zachowania
• Nigdy nie wykorzystuj swojej pozycji do maltretowania młodszych
• To przywilej móc komuś pomóc - nie obowiązek młodszych cię słuchać

Rozpoczęcie treningu:

1. Wszyscy siadają w seiza w linii według stopni (najwyższy po prawej stronie)
2. Instructor woła "Shomen ni rei" - ukłon w stronę kamidany/O-Sensei
3. Instructor woła "Sensei ni rei" - ukłon do instruktora
4. Wszyscy odpowiadają "Onegaishimasu" (お願いします) - "Proszę, uczcie mnie"

Podczas ćwiczeń:

• Wybór partnera: Trenuj z różnymi partnerami - każdy ma coś innego do nauczenia
• Jako Uke (受け): Atakuj szczerze, ale bezpiecznie. Nie sabotuj techniki partnera, ale nie udawaj martwego
• Jako Nage/Tori (投げ/取り): Szanuj ciało partnera. Technika powinna działać bez wyrządzania krzywdy
• Tempo: Dostosuj tempo do partnera - szybciej z zaawansowanymi, wolniej z początkującymi
• Gdy się uczysz nowej techniki: Ćwicz powoli, dokładnie. Szybkość przyjdzie z czasem
• Pytania: Jeśli czegoś nie rozumiesz, zapytaj partnera lub sempai. Jeśli to nie pomaga, poczekaj na przerwę i zapytaj Sensei
• Obserwowanie: Gdy Sensei pokazuje technikę innej parze, jeśli jesteś blisko - siadaj w seiza i obserwuj
• Przerwy: Nie ma przerw na wodę bez pozwolenia. Jeśli musisz wyjść (kontuzja, toaleta), podejdź do Sensei i poproś o pozwolenie

Zakończenie treningu:

1. Wszyscy siadają w seiza
2. Krótka medytacja (mokuso) - zamknięte oczy, spokojny oddech
3. Instruktor woła "Sensei ni rei"
4. Wszyscy odpowiadają "Domo arigatou gozaimashita" (どうもありがとうございました) - "Dziękuję bardzo"
5. Po ukłonie podejdź do Sensei i podziękuj indywidualnie
6. Podziękuj partnerom treningu

Etykieta w dojo to nie arbitralne zasady, ale mądrość pokoleń zakodowana w formie:

• Ukłon: Uczy pokory i świadomego początku/końca - każde działanie ma zamiar
• Seiza: Uczy cierpliwości i komfortu w dyskomforcie - życie nie jest zawsze wygodne
• Cisza: Uczy obserwacji i słuchania - mądry wojownik obserwuje przed działaniem
• Szacunek dla partnera: Uczy, że "wróg" jest w rzeczywistości nauczycielem
• Szacunek dla miejsca: Uczy, że środowisko wpływa na praktykę - chcesz trenować w czystym, spokojnym miejscu
• Hierarchia: Nie o władzy, ale o strukturze nauki - młodsi uczą się od starszych, starsi chronią młodszych